Αντιμετώπιση UAV με προηγμένες τεχνολογίες radar για την ενίσχυση της ασφάλειας των αεροδρομίων
Το άρθρο βασίζεται στην εργασία “Advanced Radar-Based Counter-UAV Solutions for Enhanced Aircraft Security in Airport Environments” (Dr Βασίλης Μηλιώτης & Μπάμπης Παπασπύρος, Ιαν. 2024) που εστιάζει στις τεχνολογίες ανίχνευσης και εξουδετέρωσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAV), με επίκεντρο εξελιγμένα radar & αισθητήρες και τεχνικές τεχνητής νοημοσύνης για την προστασία των αεροδρομίων από απειλές. Η μελέτη προτείνει ένα καινοτόμο anti-drone σύστημα και αρχιτεκτονική βασισμένη σε AI για βελτιωμένη ανίχνευση και αποτελεσματικότητα εξουδετέρωση, διασφαλίζοντας ισχυρή προστασία. Η αυξανόμενη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAV), κοινώς γνωστά ως drones, αποτελεί σοβαρή απειλή για την ασφάλεια των αεροδρομίων, προκαλώντας συχνές διακοπές στις πτήσεις και θέτοντας σε κίνδυνο την ασφάλεια επιβατών και πληρωμάτων. Χαρακτηριστικά περιστατικά σε μεγάλα αεροδρόμια, όπου η παρουσία drones οδήγησε σε αναστολή των πτήσεων, αναδεικνύουν την επείγουσα ανάγκη για την ανάπτυξη αποτελεσματικών αντιμέτρων.Τεχνολογικές Λύσεις Αντιμετώπισης των UAVΗ παρούσα έρευνα αναλύει τις τρέχουσες τεχνολογίες ανίχνευσης UAV με τη χρήση radar, καθώς και την ανάπτυξη νέων αρχιτεκτονικών που συνδυάζουν radar και τεχνητή νοημοσύνη (AI) για την έγκαιρη και ακριβή ανίχνευση και εξουδετέρωση αυτών των συσκευών. Οι προτάσεις εστιάζουν κυρίως σε μικρά και πολυάριθμα UAV (swarm drones), τα οποία αποτελούν ιδιαίτερα δύσκολη πρόκληση για τις υπάρχουσες τεχνολογίες.Η χρήση radar Doppler και micro-Doppler έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική στην ανίχνευση των χαρακτηριστικών υπογραφών των drones, διευκολύνοντας τη διαφοροποίηση τους από άλλα αντικείμενα στον αέρα, όπως τα πουλιά. Επιπλέον, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επεξεργάζεται τα δεδομένα των radar σε πραγματικό χρόνο, βελτιώνοντας την ακριβή ταξινόμηση και την άμεση απόκριση στις απειλές.Για να επεξηγήσουμε περαιτέρω τις προόδους και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των αναδυόμενων λύσεων στις τεχνολογίες anti-UAV, ο Πίνακας 1 παρέχει μια επισκόπηση διαφόρων υπαρχόντων συστημάτων. Η ανάλυση εμβαθύνει σε βασικές τεχνολογίες, εύρη ανίχνευσης, δυνατότητες ολοκλήρωσης και συγκεκριμένα χαρακτηριστικά προσαρμοσμένο για την αντιμετώπιση προβλημάτων με τα drone σε περιβάλλοντα αεροδρομίου. Κάθε σύστημα αξιολογείται με βάση το τεχνολογικά στοιχεία, όπως τύποι radar, ενσωμάτωση αισθητήρων και μοναδικές δυνατότητες μετριασμού Κίνδυνοι που σχετίζονται με τα UAV. Οι κύριες συνιστώσες της πρότασης περιλαμβάνουν: Προστασία αεροδρομίουΣτην βασική μελέτη παρουσιάζεται η υλοποίηση της αρχιτεκτονικής αυτής. Τα radar και οι αισθητήρες τοποθετούνται στρατηγικά σε κρίσιμα σημεία του αεροδρομίου, όπως πύργος ελέγχου, οι διάδρομοι απογείωσης προσγείωσης και η περίφραξη του αεροδρομίου, με σκοπό την πλήρη κάλυψη των πιθανών σημείων εισόδου UAV. Το κεντρικό σύστημα διοίκησης & ελέγχου (C2) αναλαμβάνει τη διαχείριση και το συντονισμό της ανταπόκρισης στις απειλές σε πραγματικό χρόνο.Προκλήσεις και ΣυμπεράσματαΗ αντιμετώπιση των UAV παραμένει μια ανοιχτή πρόκληση για την ασφάλεια των αεροδρομίων, ειδικά όσον αφορά τα swarm drones και τα μικρά UAV, τα οποία είναι πιο δύσκολο να ανιχνευτούν και να κατασταλούν. Η προτεινόμενη λύση συνδυάζει τις δυνατότητες πολλαπλών αισθητήρων και τεχνητής νοημοσύνης, προσφέροντας αυξημένη ακρίβεια στην ανίχνευση και πιο αποτελεσματική εξουδετέρωση των UAV.Οι μελλοντικές έρευνες, πρέπει να εστιάσουν στην ανάπτυξη καλύτερων τεχνικών για την αντιμετώπιση των αυτόνομων σμηνών UAV που δεν βασίζονται στην επικοινωνία, καθώς και στην περαιτέρω βελτίωση των αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης για την κατηγοριοποίηση των απειλών. Με τη συνεχή εξέλιξη των τεχνολογιών, τα αεροδρόμια μπορούν να εξασφαλίσουν την ομαλή και ασφαλή λειτουργία τους, προστατεύοντας από τις αυξανόμενες απειλές των UAV.
Η Ελλάδα και τα Ευρωπαϊκά Προγράμματα Συμπαραγωγής Αμυντικών Συστημάτων: Μια Χαμένη Ευκαιρία;
Η έλλειψη συμμετοχής της Ελλάδας σε ευρωπαϊκά προγράμματα συμπαραγωγής αμυντικών συστημάτων αποτελεί ένα θέμα με σοβαρές επιπτώσεις για την άμυνα και την τεχνολογική ανάπτυξη της χώρας. Παρά τα πολλαπλά οφέλη που προκύπτουν από τέτοιες συνεργασίες, η Ελλάδα παραμένει συχνά στο ρόλο του παρατηρητή (Observer). Αυτή η κατάσταση εγείρει ερωτήματα για τους λόγους που οδήγησαν στη μη συμμετοχή της χώρας μας και τις επιπτώσεις αυτής της απόφασης. Ιστορικό Συμμετοχής σε Προγράμματα Συμπαραγωγής Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν επανειλημμένα συνεργαστεί για την ανάπτυξη προηγμένων αμυντικών συστημάτων, όπως τα αεροσκάφη Eurofighter, Tornado, C-27J Spartan και το μελλοντικό Future Combat Air System (FCAS). Χώρες όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν επωφεληθεί από τέτοιες συνεργασίες, αποκομίζοντας οφέλη όπως η αυτονομία στην παραγωγή, η μεταφορά τεχνογνωσίας, και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Στην αντίπερα όχθη, η Ελλάδα έχει επιλέξει να μην συμμετέχει σε αυτά τα προγράμματα. Η απουσία της χώρας από τέτοιες στρατηγικές συνεργασίες είναι εντυπωσιακή, δεδομένων των προφανών πλεονεκτημάτων που θα μπορούσε να αποκομίσει. Λόγοι Μη Συμμετοχής Οι λόγοι που οδήγησαν στην μη συμμετοχή της Ελλάδας σε αυτά τα προγράμματα είναι πολλοί και πολύπλοκοι: Επείγουσα Ανάγκη για Αναβάθμιση ή απόκτηση νέων Μεταφορικών Αεροσκαφών Η κατάσταση με τα μεταφορικά αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας είναι κρίσιμη. Η παλαιότητα των υπαρχόντων αεροσκαφών, τα προβλήματα συντήρησης και η έλλειψη ανταλλακτικών αποτελούν σοβαρές προκλήσεις. Την ίδια στιγμή, το ευρωπαϊκό πρόγραμμα για το νέο μέσο μεταφορικό αεροσκάφος βρίσκεται στην 3η φάση της εξέλιξής του, με χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία να έχουν ήδη δεσμευτεί. Η Ελλάδα, παρά το έντονο ενδιαφέρον που παρουσιάζει το πρόγραμμα, παραμένει στο ρόλο του παρατηρητή. Η μη συμμετοχή σε αυτό το πρόγραμμα στερεί από τη χώρα σημαντικές ευκαιρίες για αναβάθμιση των ικανοτήτων της και για την ενίσχυση της αμυντικής της βιομηχανίας. Οφέλη από τη Συμμετοχή σε Προγράμματα Συμπαραγωγής Τα οφέλη από τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα συμπαραγωγής είναι πολλαπλά και σημαντικά: Συμπεράσματα και Προτάσεις Η απουσία της Ελλάδας από ευρωπαϊκά προγράμματα συμπαραγωγής αμυντικών συστημάτων αποτελεί μια χαμένη ευκαιρία για την ενίσχυση της άμυνας και της τεχνολογικής ικανότητας της χώρας. Οι λόγοι για αυτή τη μη συμμετοχή περιλαμβάνουν οικονομικούς περιορισμούς, γραφειοκρατικά εμπόδια, έλλειψη τεχνογνωσίας και πολιτικούς παράγοντες. Ωστόσο, η σημερινή κρίσιμη κατάσταση των μεταφορικών αεροσκαφών της Πολεμικής Αεροπορίας καθιστά επιτακτική την ανάγκη για αναθεώρηση της στάσης αυτής. Η Ελλάδα πρέπει να επιδιώξει την ενεργή συμμετοχή σε διεθνή προγράμματα συμπαραγωγής, αξιοποιώντας τις ευκαιρίες για την αναβάθμιση των ικανοτήτων της και την ενίσχυση της αμυντικής της βιομηχανίας. Η κυβέρνηση και οι αρμόδιοι φορείς πρέπει να εξετάσουν προσεκτικά τα οφέλη και να λάβουν αποφάσεις που θα προάγουν τη συμμετοχή της χώρας σε τέτοια στρατηγικά σημαντικά προγράμματα. Η επένδυση σε συμπαραγωγές μπορεί να φαίνεται δαπανηρή βραχυπρόθεσμα, αλλά τα μακροπρόθεσμα οφέλη για την εθνική άμυνα, την οικονομία και την τεχνολογική ανάπτυξη της χώρας είναι ανεκτίμητα.
Ελληνική Αμυντική Βιομηχανία : Δυνατότητες Πωλήσεις Ευκαιρίες και Προκλήσεις
Η ΓΔΑΕΕ (Γενική Δνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων) προέβη σε επικαιροποίηση του καταλόγου των Ελληνικών Αμυντικών Βιομηχανιών (Hellenic Defence Industries Catalogue-HELDIC). Η έκδοση “HELDIC 2023-24” ακολουθεί την ίδια τυποποιημένη και δομημένη μορφή όπως και στις τρεις προηγούμενες εκδόσεις, για καλύτερη παρουσίαση των δυνατοτήτων της αμυντικής μας βιομηχανίας και παροχή συγκεκριμένων εταιρικών πληροφοριών, όπως δραστηριότητες, προϊόντα, μέγεθος, πελάτες, πιστοποιήσεις κλπ. Η δραστηριότητα κάθε εταιρείας αναλύεται με την καταγραφή των δυνατοτήτων της σε μια ή περισσότερες από τις 15 περιοχές (Τομείς δραστηριότητας). Στην έκδοση “HELDIC 2023-24”, ο αριθμός των περιλαμβανομένων εταιρειών (95 εταιρείες) έχει αυξηθεί, ως αποτέλεσμα του αυξανόμενου ενδιαφέροντος των ελληνικών αμυντικών βιομηχανιών, για διεθνείς συνεργασίες και τις συνεχείς προσπάθειες της ΓΔΑΕΕ στην προώθηση των δυνατοτήτων της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας στις ξένες αγορές. Αναλύοντας τον κατάλογο “HELDIC 2023-24”, σας παρουσιάζουμε τους τομείς που δραστηριοποιούνται οι εταιρείες της αμυντικής μας βιομηχανίας και το επίπεδο των ικανοτήτων. Τομείς Δραστηριότητας Αεροδιαστημική, Ηλεκτρονικά (Avionics) και συναφή συστήματα/υπηρεσίες– Παραγωγή ολοκληρωμένων εναέριων πλατφορμών, (εξαιρουμένων των μη επανδρωμένων οχημάτων) και διαστημικών πλατφορμών.– Παραγωγή ολοκληρωμένων συστημάτων, έτοιμων να ενσωματωθούν στις προαναφερθείσες πλατφόρμες, όπως κινητήρες αεροσκαφών, ηλεκτρονικά και εξειδικευμένοw Εξοπλισμόw Υποστήριξης Εδάφους (GSE) .– Κατασκευή βασικών δομικών στοιχείων για τις πλατφόρμες του κλάδου.– Πιστοποίηση για την παροχή υπηρεσιών συντήρησης, επισκευής και γενικής επισκευής (MRO) για πλατφόρμες ή και συστήματα του κλάδου.Επίγεια Οχήματα, Vetronics (Vehicle and electronics) & Συναφή Συστήματα/Υπηρεσίες– Παραγωγή ολοκληρωμένων οχημάτων εδάφους (εξαιρουμένων των μη επανδρωμένων οχημάτων).– Παραγωγή ολοκληρωμένων συστημάτων, έτοιμων να ενσωματωθούν στα προαναφερθέντα οχήματα, δηλαδή κινητήρες, Vetronics και εξειδικευμένος Εξοπλισμός Υποστήριξης Εδάφους (GSE) για την υποστήριξή τους.– Κατασκευή βασικών δομικών στοιχείων για τα οχήματα του κλάδου.– Πιστοποίηση για την παροχή υπηρεσιών συντήρησης, επισκευής και γενικής επισκευής (MRO) για οχήματα ή/και συστήματα του κλάδου.Ναυτικές πλατφόρμες & συναφή συστήματα/υπηρεσίες– Παραγωγή ολοκληρωμένων ναυτικών πλατφορμών, επιφανείας και υποβρυχίων (εξαιρουμένων των μη επανδρωμένων οχημάτων).– Παραγωγή ολοκληρωμένων συστημάτων, έτοιμων να ενσωματωθούν στις προαναφερθείσες πλατφόρμες, όπως κινητήρες και ηλεκτρονικά συστήματα Εξοπλισμός Υποστήριξης εδάφους (GSE) για την υποστήριξή τους.– Κατασκευή βασικών δομικών στοιχείων για τις πλατφόρμες του κλάδου.– Πιστοποίηση για την παροχή υπηρεσιών συντήρησης, επισκευής, γενικής επισκευής (MRO) για πλατφόρμες ή και συστήματα του τομέαΟπλισμός, Πυρομαχικά, Εκρηκτικά & Συναφείς Υπηρεσίες– Παραγωγή ολοκληρωμένων συστημάτων όπλων, πυρομαχικών και εκρηκτικών.– Παραγωγή κινητήρων πυραυλικής τεχνολογίας και εξειδικευμένου Εξοπλισμού Υποστήριξης Εδάφους (GSE).– Πιστοποίηση για την παροχή υπηρεσιών συντήρησης, επισκευής, γενικής επισκευής (MRO) ή/και αποστρατιωτικοποίησης για τα συστήματα του κλάδου.Συστήματα/Υπηρεσίες Ηλεκτρονικών, Επικοινωνιών & Πληροφορικής– Παραγωγή ολοκληρωμένων ηλεκτρονικών, τηλεπικοινωνιακών & πληροφοριακών συστημάτων (C4ISR).– Πιστοποίηση παροχής υπηρεσιών συντήρησης, επισκευής, γενικής επισκευής (MRO) για τα συστήματα του κλάδου.Μη Επανδρωμένα Συστήματα/Υπηρεσίες– Παραγωγή μη επανδρωμένων οχημάτων όλων των τύπων εξαιρουμένων των διαστημικών πλατφορμών.– Παραγωγή εξειδικευμένων συστημάτων Καθοδήγησης, Πλοήγησης και Προώθησης/Έλεγχου, έτοιμα να ενσωματωθούν σε πλατφόρμες του κλάδου, συμπεριλαμβανομένου του επίγειου σταθμού καθώς και εξειδικευμένου εξοπλισμού εδάφους για την υποστήριξή τους.– Πιστοποίηση για την παροχή υπηρεσιών συντήρησης, επισκευής, γενικής επισκευής (MRO) για τις πλατφόρμες ή και τα συστήματα του κλάδου. Προστασία ΡΒΧΠ (Ραδιολογικά Bιολογικά Xημικά Πυρηνικά) & Προσωπικός εξοπλισμός– Παραγωγή συστημάτων προστασίας ΡΒΧΠ και παρόμοιων υλικών.– Παραγωγή προσωπικού εξοπλισμού εξαιρουμένων πυρομαχικών και ηλεκτροοπτικών αισθητήρων.Αισθητήρες EO & RF– Παραγωγή ολοκληρωμένων συστημάτων αισθητήρων EO & RF συμπεριλαμβανομένου εξοπλισμού που μεταφέρεται από στρατιώτες.– Κατασκευή παρόμοιων κρίσιμων υποσυστημάτων, δηλαδή στοιχείων αισθητήρων EO & RF και ανάπτυξη αισθητήρων με αλγόριθμους επεξεργασίας.Μηχανήματα, Μηχανικά εξαρτήματα, Υλικά & Κατασκευές– Παραγωγή ειδικών υλικών και κατασκευή δομικών μερών και στοιχείων.– Ειδική επεξεργασία όλων των ειδών υλικών.– Η παραγωγή προορίζεται για κατασκευαστές υψηλής τεχνολογίας ή αφορά εξουσιοδοτημένη κατασκευή ανταλλακτικών.Ηλεκτρονικά εξαρτήματα, συναρμολογήσεις & Καλωδιώσεις– Παραγωγή ηλεκτρονικών εξαρτημάτων, συγκροτημάτων και καλωδιώσεων.– Η παραγωγή προορίζεται για κατασκευαστές υψηλής τεχνολογίας ή αφορά εξουσιοδοτημένη κατασκευή ανταλλακτικών & εξαρτημάτων.Συστήματα Ενέργειας & Ηλεκτρισμού– Παραγωγή ολοκληρωμένων συστημάτων παραγωγής, αποθήκευσης και διανομής ενέργειας και παρόμοιων στοιχείων που μπορούν να ενσωματωθούν σε αυτά τα συστήματα.Συμβουλευτική, Μηχανική & Εκπαίδευση– Παροχή ολοκληρωμένων τεχνικών μελετών και εξατομικευμένων τεχνικών λύσεων, συμπεριλαμβανομένης της μοντελοποίησης,υπηρεσίες προσομοίωσης και σχετικές μελέτες τεχνοοικονομικής υφής.– Πιστοποίηση παροχής εκπαίδευσης σχετικά με την υποστήριξη αμυντικών συστημάτων και την παροχή υπηρεσιών.Υποδομές Logistics & Υπηρεσίες– Παροχή επιτόπιας υποδομής, υλικοτεχνικής υποστήριξης και υπηρεσιών στον τομέα των Logistics.Εργαστήρια, Βαθμονόμηση– Διαπιστευμένη ικανότητα διεξαγωγής ανάλυσης/δοκιμών/βαθμονόμησης. Επίπεδο Ικανοτήτων Έρευνα & Τεχνολογία – Συστηματική, τεκμηριωμένη δραστηριότητα Έρευνας & Τεχνολογίας, με στόχο την δημιουργία τεχνολογικών και καινοτόμων λύσεων, για ένταξή τους στην ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών. Εύρος επιπέδου τεχνολογικής ετοιμότητας (Technology readiness levels-TRLs) από τη βασική έρευνα μέχρι την επικύρωση και επαλήθευση της τεχνολογίας σε εργαστηριακό περιβάλλον (TRL από 1 έως 4). Ας θυμηθούμε τα επίπεδα TRL Σχεδίαση/Ανάπτυξη– Ικανότητα ανάπτυξης νέων προϊόντων ή υπηρεσιών, χρησιμοποιώντας διαθέσιμες τεχνολογίες ή καινοτόμες ιδέες. Εύρος TRL από την επικύρωση και επαλήθευση της τεχνολογίας σε εργαστηριακό περιβάλλον, έως την κατασκευή ενός ολοκληρωμένου και πιστοποιημένου συστήματος (TRL από 4 έως 8).– Περιλαμβάνει ανάπτυξη λογισμικού.Βιομηχανοποίηση– Παραγωγή προϊόντων ή συστημάτων, σε μεγάλη κλίμακα. Μετασχηματισμός πρώτων υλών σε τελικά προϊόντα. Τα τελικά προϊόντα μπορούν να πωληθούν σε άλλους κατασκευαστές για παραγωγή άλλων, πιο πολύπλοκων προϊόντων.Συναρμολόγηση/Ενσωμάτωση/Πιστοποίηση– Δυνατότητα συναρμολόγησης και ενσωμάτωσης διαφορετικών εξαρτημάτων ή υποσυστημάτων (μηχανικής ή πληροφορικής) σε ένα πλήρες προϊόν, υπηρεσία ή σύστημα, διασφαλίζοντας ότι πληροί τις τυπικές προδιαγραφές.Δοκιμή & Αξιολόγηση– Δυνατότητα δοκιμής και αξιολόγησης ενός προϊόντος τόσο σε επίπεδο εξαρτημάτων όσο και σε επίπεδο ενόςαυτόνομου ή ολοκληρωμένου σύστηματος, σε όλα τα στάδια της ανάπτυξής του με έγκυρο και διαπιστευμένο τρόπο.– Διαπιστευμένα εργαστήρια δοκιμών και μετρήσεων.Υπηρεσίες υποστήριξης– Υποστήριξη και υπηρεσίες στον κύκλο ζωής του προϊόντος, από το σχεδιασμό έως την απόσυρση. Ενσωματωμένες πλατφόρμες– Κατασκευή ολοκληρωμένων οπλικών συστημάτων και γενικά ολοκληρωμένων συστημάτων άμυνας: αερομεταφερόμενα, επίγεια και συστήματα C4ISR (Command, Control, Communications, Computers-C4 Intelligence, Surveillance and Reconnaissance-ISR). Υποσυστήματα και εξοπλισμός– Υποσυστήματα των ολοκληρωμένων οπλικών συστημάτων που αναφέρονται στο επίπεδο 1, εξοπλισμός για την υποστήριξή τους και μεμονωμένοεξοπλισμό.Υλικά-εξαρτήματα– Εξειδικευμένα εξαρτήματα και συγκροτήματα για την ενοποίηση των παραπάνω συστημάτων, υποσυστημάτων και εξοπλισμού. Περιλαμβάνονται αναλώσιμα (π.χ. πυρομαχικά) και επεξεργασία πρώτων υλών.Υπηρεσίες– Υποστήριξη και συντήρηση όλων των παραπάνω συστημάτων, υποσυστημάτων και εξοπλισμού.– Υπηρεσίες logistics, μεταφορών και υποδομών στον τομέα των επιχειρήσεων. Υ.Γ Συνοψίζοντας και με βάση τα στοιχεία του “HELDIC 2023-24”, σχετικά με τις δυνατότητες των εταιρειών, προκύπτουν τα κάτωθι: Αριθμός εμπλεκομένων εταιρειών με δυνατότητα ανά τομέα Αξιοσημείωτο είναι ότι: – Οι σχεδόν 100 εταιρείες παρουσιάζουν (με βάση τα στοιχεία του “HELDIC 2023-24”) τζίρο πάνω από 400 εκ. € ! – 37 εταιρείες ασχολούνται με Ναυτικές πλατφόρμες & συναφή συστήματα/υπηρεσίες – 27 εταιρείες ασχολούνται με Αεροδιαστημική, Ηλεκτρονικά
Προτεινόμενη Ολοκληρωμένη Στρατηγική Πνευματικής Ιδιοκτησίας του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ)
Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για τη νομοθετική πρωτοβουλία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, υπό τον τίτλο: «Ίδρυση Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας, εκσυγχρονισμός θεσμικού πλαισίου των Ανωτάτων Στρατιωτικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, σύσταση Κοινού Σώματος Πληροφορικής στις Ένοπλες Δυνάμεις και λοιπές διατάξεις» Σε αυτό το άρθρο σας παρουσιάζουμε τον σχολιασμό μας στο: ΜΕΡΟΣ Β΄ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΜΥΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ Άρθρο 11Διανοητική ιδιοκτησία Το εν λόγω άρθρο καθορίζει το καθεστώς των δικαιωμάτων πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας. Το άρθρο 11 είναι γενικόλογο αφήνοντας κενά και ασάφειες, χωρίς να καλύπτει πλήρως και σε βάθος ένα τόσο σοβαρό & μείζον θέμα. Ως εκ τούτου απαιτείται περαιτέρω ανάλυση του και κάλυψη όλων των περιπτώσεων.Είναι απαραίτητη προϋπόθεση το θέμα της Διανοητικής περιουσίας να βασίζεται: Κατωτέρω παρατίθεται ένα υπόδειγμα Στρατηγικής Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Στρατηγική Πνευματικής Ιδιοκτησίας του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ)Δεδομένων των νόμιμων συμφερόντων τόσο του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ) όσο και της βιομηχανίας σε σχέση με τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας (ΔΠΙ), η προσέγγιση σε αυτό το πλαίσιο, επιδιώκει την επίτευξη κατάλληλης και λογικής ισορροπίας μεταξύ των εμπορικών συμφερόντων της βιομηχανίας και του στόχου του ΥΠΕΘΑ, να διατηρήσει τα υψηλότερα επίπεδα ικανότητας που απαιτούνται για προστασία των εθνικών συμφερόντων της χώρας.Η στρατηγική ΔΠΙ επιδιώκει να αναγνωρίσει τη συνεισφορά και των δύο συμβαλλόμενων μερών σε μια σύμβαση καινοτομίας, συμπεριλαμβανομένων των πνευματικών δικαιωμάτων, τεχνογνωσίας, πόρων και χρηματοδότησης.Οι στόχοι αυτής της Στρατηγικής ΔΠΙ είναι:• να ενθαρρύνει και να διευκολύνει την ανάπτυξη από την αμυντική βιομηχανία (συμπεριλαμβανομένων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων) καινοτόμων τεχνολογιών αιχμής ευθυγραμμισμένων με τις αμυντικές στρατηγικές προτεραιότητες• να προστατεύει, να διατηρεί και να υποστηρίζει στρατηγικά την σημαντική Κυρίαρχη Βιομηχανική Δυνατότητα στην αμυντική βιομηχανία.• η εξασφάλιση ποιότητας-τιμής της ΔΠΙ και άλλων δικαιωμάτων, σε τεχνολογίες που χρηματοδοτούνται από τον Έλληνα φορολογούμενο μέσω του ΕΛΚΑΚ και απαιτούνται από το ΥΠΕΘΑ. • να διασφαλίζει ότι η βιομηχανία μπορεί να μεγιστοποιήσει τα οφέλη των τεχνολογιών μέσω του ΕΛΚΑΚ, λαμβάνοντας υπόψη τα συμφέροντα του ΥΠΕΘΑ και την ικανότητα της βιομηχανίας να εκμεταλλεύεται εμπορικά (συμπεριλαμβανομένων των εξαγωγών και συμμετοχής σε παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού) καινοτόμες τεχνολογίες και• να επιτύχει αυτούς τους στόχους αξιοποιώντας τις υπάρχουσες δυνατότητες της αμυντικής βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης και ανάπτυξης της τεχνογνωσίας των εταιρειών και ερευνητικών φορέων (όπως τα Ερευνητικά Κέντρα και πανεπιστήμια)ΑΡΧΕΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ (ΠΙ)Οι ακόλουθες αρχές θα υποστηρίζουν αυτές τις ρυθμίσεις ΠΙ:Αρχή 1 – Ιδιοκτησία Innovation IPΤο ΥΠΕΘΑ δεν θα επιδιώξει να κατέχει την ΠΙ (συμπεριλαμβανομένης της Innovation IP που δημιουργήθηκε από κοινού με συμμετέχοντες), εκτός εάν υπάρχουν επιτακτικοί λόγοι για την απαίτηση της ιδιοκτησίας.Η σύμβαση Καινοτομίας μπορεί να επιβάλλει περιορισμούς ή όρους στη χρήση του Innovation IP, εάν είναι απαραίτητο για την επίτευξη των στόχων εθνικής ασφάλειας ή επιχειρησαικών απαιτήσεωνΑρχή 2 – Τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας θα αναγνωρίζουν τις σχετικές συνεισφορές ΥΠΕΘΑ και συμμετεχόντωνΤο πρότυπο σύμβασης καινοτομίας θα παρέχει ένα ελάχιστο “προεπιλεγμένο” σύνολο δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που μπορεί να προσαρμοστεί κατόπιν συμφωνίας ώστε να αντικατοπτρίζει τις ειδικές συνθήκες μιας Σύμβασης Καινοτομίας, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών συνεισφορών προς τηνανάπτυξη της τεχνολογίας. Αυτή η αξιολόγηση μπορεί να γίνει και να συμφωνηθούν αλλαγές σε κάθε νέα φάση χρηματοδότησης μιας σύμβασης καινοτομίας.Αρχή 3 – Δικαιώματα ΥΠΕΘΑ στην IP Innovation και στο Background IP (πνευματική ιδιοκτησία που υπήρχε και κατέχει κάποιος πριν από την έναρξη της σύμβασης)Το υπόδειγμα Σύμβασης Καινοτομίας βασίζεται σε μια υπόθεση ότι, η συνεισφορά του συμμετέχοντος είναι μεγαλύτερη από τη συνεισφορά του ΥΠΕΘΑ και ως εκ τούτου προβλέπει μόνο περιορισμένη Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που πρέπει να παραχωρηθούν στο ΥΠΕΘΑ: • το ΥΠΕΘΑ θα λάβει άδεια χρήσης του Innovation IP και του Background IP εσωτερικά στο πλαίσιο Δραστηριοτήτων ΥΠΕΘΑ για Ανάπτυξη Δυνατοτήτων και • τα δικαιώματα να παραχωρεί περαιτέρω άδεια χρήσης Innovation IP ή Background IP σε τρίτους περιορίζεται στα ακόλουθα:– καταστάσεις χρεοκοπίας ή αφερεγγυότητας και– για IP σε τεχνικά δεδομένα που σχετίζονται με τη μορφή, την προσαρμογή και τη λειτουργία. Τα δεδομένα δοκιμών παραχωρούνται με άδεια, σε σχέση με την ενσωμάτωση της τεχνολογίας σε αμυντικό σύστημα ή ενσωμάτωση τεχνολογίας τρίτων σε αμυντικό σύστημα σχετικό με την τεχνολογία. Ωστόσο, σύμφωνα με την Αρχή 2, το ΥΠΕΘΑ μπορεί να επιδιώξει ευρύτερα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας όπου η σχετική συμβολή είναι πιο σημαντική ή για την αντιμετώπιση άλλων ειδικών περιστάσεων.Αρχή 4 – Δικαιώματα συμμετεχόντων στο Defense IPΟ συμμετέχων θα λάβει άδεια (με τα κατάλληλα δικαιώματα για άδεια χρήσης του IP υπεργολάβου) για τους σκοπούς της ανάληψης ανάπτυξης της τεχνολογίας ή άλλες δραστηριότητες που απαιτούνται στο πλαίσιο μιας σύμβασης καινοτομίας.Ο συμμετέχων μπορεί, ανά πάσα στιγμή, να ζητήσει από το ΥΠΕΘΑ να χορηγήσει μια ευρύτερη άδεια IP και τα μέρη θα διαπραγματευτούν για να συμφωνήσουν τους όρους μιας τέτοιας άδειας σύμφωνα με την αρχή αυτή, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως η εθνική ασφάλεια, η συμβολή στη σχετική τεχνολογία και αντίστοιχους κινδύνους και οφέλη και για τα δύο μέρη.Αρχή 5 – Συνεργατική ανάπτυξη από πολλούς ΣυμμετέχοντεςΠροτεραιότητα του ΥΠΕΘΑ είναι να συνάπτει Συμβάσεις Καινοτομίας με έναν μόνο «Κύριο» Συμμετέχοντα, με όλους τους άλλους συμμετέχοντες να προσδιορίζονται στη σύμβαση καινοτομίας ως υπεργολάβοι.Ο “Κύριος” Συμμετέχων θα παρέχει άδειες (συμπεριλαμβανομένης της πνευματικής ιδιοκτησίας που ανήκει σε άλλο -δηλαδή υπεργολάβοι), όπως περιγράφεται στην Αρχή 3 παραπάνω.Ωστόσο, σε περιορισμένες περιπτώσεις, το ΥΠΕΘΑ μπορεί να αναλάβει συντονιστικό ρόλο σε μια ενιαία σύμβαση καινοτομίας με όλους τους Συμμετέχοντες.Αρχή 6 – IP τρίτου μέρουςΟι συμμετέχοντες θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι το ΥΠΕΘΑ έχει λάβει άδειες όλων των IP τρίτων με τους καλύτερους διαθέσιμους εμπορικούς όρουςΑρχή 7 – Προστασία για εμπορικά ευαίσθητες πληροφορίεςΟι συμβάσεις καινοτομίας θα περιλαμβάνουν ένα πλαίσιο για την προστασία του απορρήτου των εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών. Παράλληλα διευκολύνουν την ανταλλαγή αυτών των πληροφοριών στο βαθμό που είναι απαραίτητο, για την ανάληψη της ανάπτυξης της τεχνολογίας στο πλαίσιο της Σύμβασης Καινοτομίας. Υ.Γ Η ανωτέρω πρόταση περιέχει προσωπικές απόψεις και πληροφορίες από την “DEFENCE INNOVATION HUB INTELLECTUAL PROPERTY STRATEGY” του Υπουργείου Άμυνας της Αυστραλίας. Διαβάστε το σχετικό σχόλιο στον σύνδεσμο της διαβούλευσης που ακολουθεί : http://www.opengov.gr/mindefence/?p=7038&cpage=33#comment-44976
Η Στρατηγική Ανάπτυξης της Αμυντικής Βιομηχανίας προαπαιτούμενο για την στήριξη της Καινοτομίας στην Αμυντική Βιομηχανία
Η Αμυντική Στρατηγική απαιτείται να είναι εστιασμένη και να περιγράφει το όραμα για τη μετάβαση σε μια σύγχρονη, καινοτόμα και ισχυρή Αμυντική Βιομηχανία (ΑΒ). Η ΑΒ είναι ουσιώδης για την υλοποίηση αυτού του οράματος, καθώς υποστηρίζει την εθνική μας ασφάλεια με το να παρέχει και να διατηρεί τις δυνατότητες που απαιτούνται από την Εθνική Άμυνα.Η εκπόνηση “ Στρατηγικής Ανάπτυξης της ΑΒ ” πέραν του ότι είναι επιβεβλημένη, θεσπίζει το πλαίσιο και τις αρχές για την πολιτική της αμυντικής βιομηχανίας της χώρας. Αυτές οι ρυθμίσεις πολιτικής αντικατοπτρίζουν τις μεταβαλλόμενες στρατηγικές συνθήκες και παρέχουν τις πρωτοβουλίες που απαιτούνται για την ανάπτυξη της κυρίαρχης αμυντικής & αυτόνομης βιομηχανικής βάσης που απαιτείται για την κάλυψη των απαιτήσεων εθνικής ασφαλείας. Αυτό περιλαμβάνει: Κυρίαρχη είναι η συνεργασία του ΥΠΕΘΑ με τη βιομηχανία, για την υλοποίηση της Στρατηγικής Ανάπτυξης της ΑΒ, παρέχοντας μια καινοτόμο, ανθεκτική και ανταγωνιστική βιομηχανική βάση που θα δημιουργήσει μια πιο ισχυρή και ασφαλή Ελλάδα.Η Ανάγκη για Κυρίαρχη Αμυντική Βιομηχανική ΒάσηΗ Στρατηγική Ανάπτυξης της ΑΒ είναι αναγκαία και στοχεύει στην ανάπτυξη υψηλότερων επιπέδων στρατιωτικής προετοιμασίας και επιταχυνόμενης παράδοσης ικανοτήτων. Ο στόχος είναι η χώρα μας να γίνει πιο αυτάρκης για να καλύψει τις εθνικές της αμυντικές ανάγκες και να συμβάλει στην περιφερειακή σταθερότητα, ενώ παράλληλα πρέπει να επιταχυνθούν οι κύκλοι καινοτομίας και παράδοσης ικανοτήτων για την παροχή αξιόπιστης αποτροπής βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.Η ανάπτυξη και διατήρηση των αμυντικών βιομηχανικών ικανοτήτων που χαρακτηρίζονται ως προτεραιότητες, ως μέρος της κυρίαρχης μας βιομηχανικής βάσης, είναι ουσιώδους σημασίας για την υλοποίηση αυτού του στόχου.Για να επιτευχθεί αυτό, η χώρα μας χρειάζεται μια νέα και πιο στοχευμένη προσέγγιση για την ανάπτυξη, την υποστήριξη και την αλληλεπίδραση με την εγχώρια αμυντική βιομηχανία.Μιλώντας πρακτικά και ρεαλιστικά η βιομηχανική βάση στον χώρο της άμυνας δεν μπορεί να είναι πλήρως αυτάρκης, κατ ελάχιστο όμως πρέπει να είναι: Όλα τα προαναφερθέντα απαιτούν γνώση και δεξιότητες, επενδύσεις σε εγχώρια έρευνα και ανάπτυξη, απασχόληση εγχώριου ειδικευμένου προσωπικού και τη διατήρηση εγχώριας παρουσίας στα εξοπλιστικά προγράμματα.Χαρακτηριστικά της Αμυντικής Βιομηχανικής Βάσης: Ενισχύοντας την Ανθεκτικότητα και την ΚαινοτομίαΗ βιομηχανική βάση της ΑΒ αποτελείται από ένα οικοσύστημα επιχειρήσεων, καθεμιά με διάφορες βιομηχανικές ικανότητες που μπορούν ευρέως να κατηγοριοποιηθούν σε 3 επίπεδα. Ακολουθούν οι σημαντικότεροι τομείς για την ανάπτυξη καινοτομίας στον τομέα της άμυνας: Στρατηγική Ανάπτυξης της Αμυντικής Βιομηχανίας (Defence Industry Development Strategy)Οι στρατηγικές συνθήκες απαιτούν την στοχευμένη ανάπτυξη της κυρίαρχης βιομηχανίας άμυνας σε περιοχές στρατηγικής προτεραιότητας. Το ΥΠΕΘΑ θα πρέπει να υποστηρίξει τις επιχειρήσεις για να αυξήσουν την κλίμακα και τον ανταγωνισμό τους, προκειμένου να είναι σε θέση να υλοποιήσουν τις SDIP (Sovereign Defence Industrial Priorities -Κυρίαρχες Αμυντικές Βιομηχανικές Προτεραιότητες )Το στρατηγικό περιβάλλον απαιτεί ιεράρχηση των προτεραιοτήτων μας για μια κυρίαρχη-αυτόνομη αμυντική βιομηχανική βάση. Αυτή η στρατηγική προσδιορίζει τις SDIPs, στις οποίες χρειαζόμαστε να επενδύσουμε στην αμυντική μας βιομηχανική βάση, για διασφαλίσουμε την κυριαρχία μας.Ενδεικτικά αναφέρονται τομείς εστίασης της ΑΒ με βάση την Στρατηγική Ανάπτυξης της Αμυντικής Βιομηχανίας: Απαιτείται σημαντική μεταρρύθμιση στον χώρο της Άμυνας για να καταστεί δυνατή η στενότερη συνεργασία με τη βιομηχανία και να μετατραπούμε σε έναν έξυπνο και ευέλικτο αγοραστή. Η στρατηγική απαιτείται να δεσμεύεται για μεταρρύθμιση των προμηθειών που θα μεταμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο το ΥΠΕΘΑ συνεργάζεται με τη βιομηχανία. Η διατήρηση των αμυντικών δυνατοτήτων είναι πιο σημαντική από ποτέ και αυτές οι μεταρρυθμίσεις βοηθούν να διατηρήσουν το τεχνολογικό τους πλεονέκτημα.Το ΥΠΕΘΑ θα πρέπει να αναδιαμορφώσει την επικοινωνία του με τη βιομηχανία, για να προωθήσει μια συνεργασία για την αντιμετώπιση των πιο ευαίσθητων και πολύπλοκων προκλήσεων της εποχής μαςΗ προαναφερθείσα Στρατηγική Ανάπτυξης της Αμυντικής Βιομηχανίας (Defence Industry Development Strategy), είναι προαπαιτούμενο για την υλοποίηση των όποιων σχεδίων στήριξης τόσο της Αμυντικής Καινοτομίας όσο και τις Αμυντικής Βιομηχανίας. Με πληροφορίες από defence.gov.au
Τα Κύρια Χαρακτηριστικά της Ολλανδικής Στρατηγικής Καινοτομίας στην Άμυνα
Η Ολλανδία, χώρα με μακρά ιστορία στον τομέα της άμυνας, υιοθετεί μια στρατηγική προσέγγιση που συνδυάζει το παραδοσιακό με το καινοτόμο, προκειμένου να προάγει την στρατιωτική καινοτομία σε ένα περιορισμένο περιβάλλον άμυνας. Η ιδέα είναι να διατηρηθούν και να βελτιωθούν μερικοί από τους αποδεδειγμένους παραδοσιακούς τρόπους προώθησης της στρατιωτικής καινοτομίας, ενώ ταυτόχρονα να στηριχθεί μια πολύ πιο ανοικτή και ευέλικτη ατζέντα καινοτομίας, βασιζόμενη σε προϊόντα και υπηρεσίες τεχνολογίας που είναι διαθέσιμα στην εμπορική αγορά. Αυτή η προσέγγιση αντικατοπτρίζεται και στην Ατζέντα Αμυντικής Στρατηγικής Γνώσης & Καινοτομίας (Defence Strategic Knowledge & Innovation Agenda – SKIA) για τα έτη 2021-2025, που δημοσιεύτηκε το Νοέμβριο του 2020. Σύμφωνα με αυτήν, η Ολλανδία θα συνεχίσει να επενδύει τόσο στην κλασική (μακροπρόθεσμη) έρευνα και τεχνολογία άμυνας, όσο και να ενισχύει τις προσπάθειές της για την εφαρμογή διαθέσιμης τεχνολογίας του πολιτικού τομέα για στρατιωτικούς σκοπούς, σε αυτό που αποκαλείται “κυκλική καινοτομία”. Κεντρικό ρόλο σε αυτήν τη διαδικασία παίζουν τα κέντρα καινοτομίας, τα οποία συνδέονται σε ένα εκτεταμένο δίκτυο. Η τάση αυτή είχε ξεκινήσει πολλά χρόνια πριν από την πιο πρόσφατη έκδοση της SKIA, , όταν το ολλανδικό Υπουργείο Άμυνας αναζητούσε τρόπους για καλύτερη χρήση και ολοκλήρωση εμπορικών τεχνολογιών στις υφιστάμενες δυνατότητες άμυνας. Ένα πρώτο σημαντικό βήμα πραγματοποιήθηκε με τη δημιουργία πολλών κέντρων καινοτομίας, που ασχολούνται με εξειδικευμένα τεχνολογικά θέματα και αποτελούν αντικείμενα υψηλής προτεραιότητας για το Υπουργείο Άμυνας. Έκαναν μελέτες και αναζήτησαν τρόπους για να υιοθετήσουν πολιτικές καινοτομίας, παράλληλα με την παραδοσιακή δομή έρευνας και ανάπτυξης που συνέχισε το έργο της στον κλασικό τομέα άμυνας. Η προσέγγιση της καινοτομίας που έχει ως βάση τη ζήτηση, όπου αναζητούνται λύσεις από τον εξωτερικό κόσμο για γνωστά στρατιωτικά προβλήματα ή ανάγκες, οδήγησε το ολλανδικό Υπουργείο Άμυνας, να επικοινωνεί ενεργά με εξωτερικούς συνεργάτες (κυρίως start-ups και Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις) σε τεχνολογικές εκθέσεις, επιχειρηματικές πλατφόρμες κλπ, με τη βοήθεια των υφιστάμενων Περιφερειακών Εταιρειών Ανάπτυξης, οι οποίες αποτελούν διαμεσολαβητές για τις start-ups. Ένα ειδικό εργαστήριο με την ονομασία “Field Lab Smart Base” ιδρύθηκε επίσης, προσφέροντας δυνατότητες για τον έλεγχο και τη βελτίωση πόρων για μελλοντικές στρατιωτικές απαιτήσεις, προσελκύοντας πολλές start-ups και ΜμΕ. Στο πλαίσιο της προσέγγισης της ευκαιρίας για καινοτομία, το ολλανδικό Υπουργείο Άμυνας άρχισε να αναζητά την εμπορική αγορά, για πόρους που θα μπορούσαν πιθανώς να είναι ενδιαφέροντες για την άμυνα. Εδώ, το Υπουργείο συνεργάστηκε με τα λεγόμενα κέντρα καινοτομίας ή επιχειρηματικά κέντρα εκκίνησης (incubators), συνήθως γύρω από πανεπιστήμια ή τεχνολογικές εταιρείες. Ιδιαίτερη έμφαση και βαρύτητα έχει δοθεί στο Σχέδιο Ανάπτυξης και Πειραματισμού (Concept Development & Experimentation – CD&E). Με αυτή τη διαδικασία η ανάπτυξη τόσο νέου συστημάτων όσο και νέων τεχνολογιών θα γίνει πιο αποτελεσματική. Σήμερα όλοι αυτοί οι φορείς, κέντρα καινοτομίας, επιχειρηματικά κέντρα και start-ups, είναι διασυνδεδεμένοι και αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου, αποκεντρωμένου και ευέλικτου Δικτύου Καινοτομίας Άμυνας (Innovatienetwerk Defensie), ένα πραγματικό οικοσύστημα καινοτομίας, στο οποίο βασίζονται οι προσπάθειες και οι φιλοδοξίες της ολλανδικής άμυνας για καινοτομία. * Με στοιχεία από έκδοση της EDA (Pushing limits/ Defence innovation in a high-tech world, 2021 I ISSUE #22)
High Altitude Pseudo-Satellites (HAPS): Επισκόπηση των Κυριότερων Projects και Τεχνολογικές Λύσεις
H τεχνολογία HAPS έχει τη δυνατότητα να φέρει επανάσταση σε πολλούς κλάδους, συμπεριλαμβανομένων των τηλεπικοινωνιών, της στρατιωτικής επιτήρησης και της περιβαλλοντικής παρακολούθησης. Αναμένουμε συναρπαστικές εφαρμογές τα επόμενα χρόνια. Οι ψευδο-δορυφόροι μεγάλου υψομέτρου (HAPS) είναι μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα (UAV) που έχουν σχεδιαστεί για να λειτουργούν σε πολύ μεγάλα υψόμετρα, συνήθως πάνω από 20 km. Αυτές οι πλατφόρμες χρησιμοποιούνται για μια ποικιλία εφαρμογών, συμπεριλαμβανομένων των τηλεπικοινωνιών, της τηλεπισκόπησης και της περιβαλλοντικής παρακολούθησης. Τα τελευταία χρόνια, έχουν προκύψει αρκετά αξιόλογα HAPS projects που αξίζει να εξεταστούν: Google Loon Το project Loon της Google στόχευε να παρέχει σύνδεση στο διαδίκτυο σε απομακρυσμένες περιοχές του κόσμου χρησιμοποιώντας μπαλόνια μεγάλου υψομέτρου. Τα μπαλόνια είχαν σχεδιαστεί για να πλοηγούνται στην στρατόσφαιρα, πάνω από την εμπορική αεροπορική κίνηση και τα καιρικά φαινόμενα, και να παρέχουν σύνδεση στο Διαδίκτυο στους χρήστες στο έδαφος. Το project Loon πραγματοποίησε επιτυχημένες δοκιμές σε πολλές χώρες, όπως η Νέα Ζηλανδία, το Πουέρτο Ρίκο και το Περού. Το project διεκόπη λόγω μη άμεσου αποδοτικού οικονομικού οφέλους για την Google, καθώς και επειδή τα μπαλόνια έφευγαν συχνά εκτός προδιαγεγραμμένου σχεδίου παρασυρόμενα από τους ανέμους. Google Loon – Launch Event, πηγή: wikipedia Airbus Zephyr Το Airbus Zephyr είναι ένα HAPS που κινείται με ηλιακή ενέργεια και έχει σχεδιαστεί για να παραμένει στον αέρα για μήνες. Το αεροσκάφος έχει άνοιγμα πτερύγων 25 μέτρα και μπορεί να πετάξει σε ύψος 21 km. Το Zephyr έχει χρησιμοποιηθεί για ποικίλες εφαρμογές, συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής επιτήρησης, της περιβαλλοντικής παρακολούθησης και των τηλεπικοινωνιών. Artistic impression of the Airbus Zephyr, πηγή: wikipedia Facebook Aquila Το project Aquila της Facebook ήταν μια προσπάθεια παροχής σύνδεσης στο Διαδίκτυο σε απομακρυσμένες περιοχές του κόσμου χρησιμοποιώντας ιπτάμενες πτέρυγες με ηλιακή ενέργεια. Το αεροσκάφος είχε άνοιγμα πτερύγων 42 μέτρα και μπορούσε να παραμείνει ψηλά έως και 90 ημέρες. Ωστόσο, το project εγκαταλείφθηκε το 2018 μετά από αρκετές τεχνικές και κανονιστικές προκλήσεις. Facebook Aquila HAPS in flight, πηγή: wikipedia Alenia Stratobus Το project Stratobus της Alenia είναι ένα άλλο αξιόλογο εγχείρημα ενός HAPS που ξεχωρίζει για τον σχεδιασμό του. Το Stratobus είναι ένα αερόπλοιο τύπου Zeppelin μεγάλου υψόμετρου που έχει σχεδιαστεί για να παρέχει ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των τηλεπικοινωνιών, της παρατήρησης της γης, της επιτήρησης των συνόρων και της βοήθειας πλοήγησης. Το αερόπλοιο τροφοδοτείται από ηλιακούς συλλέκτες και έχει μέγιστο υψόμετρο 20 km. Ένα από τα μοναδικά χαρακτηριστικά του Stratobus είναι η ικανότητά του να παραμένει ακίνητο στη στρατόσφαιρα για μεγάλα χρονικά διαστήματα, χάρη στο γεμάτο με ήλιο περίβλημα και το προηγμένο σύστημα πρόωσής του. Το αερόπλοιο μπορεί επίσης να προσαρμόσει το ύψος και τη θέση του για να καλύψει τις συγκεκριμένες ανάγκες κάθε αποστολής. Το Stratobus βρίσκεται αυτή τη στιγμή στη φάση ανάπτυξης και η εταιρεία αναμένει να ξεκινήσει τις δοκιμές ενός πρωτοτύπου τα επόμενα χρόνια. Εάν πετύχει, το αερόπλοιο θα μπορούσε να αλλάξει το παιχνίδι στη βιομηχανία των HAPS, παρέχοντας μια πιο ευέλικτη και οικονομικά αποδοτική εναλλακτική λύση σε παραδοσιακούς δορυφόρους και UAVs. Stratobus airship, πηγή: wikipedia Softbank HAPSMobile Το HAPSMobile της Softbank είναι το πλησιέστερο project HAPS σε φάση εμπορικής χρήσης. Το HAPS Mobile είναι ένα UAV μεγάλου υψομέτρου που έχει σχεδιαστεί για να παρέχει υψηλής ταχύτητας σύνδεση στο Διαδίκτυο σε απομακρυσμένες περιοχές και περιοχές που έχουν πληγεί από καταστροφές. Το αεροσκάφος έχει άνοιγμα πτερύγων 78 μέτρα και τροφοδοτείται από ηλιακούς συλλέκτες, γεγονός που του δίνει τη δυνατότητα να πετάξει σε ύψος 20 km για αρκετούς μήνες. Το HAPSMobile είναι εξοπλισμένο με μια ποικιλία τεχνολογιών επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων των 4G και 5G, γεγονός που του επιτρέπει να παρέχει υψηλής ταχύτητας σύνδεση στο Διαδίκτυο στους χρήστες στο έδαφος. Το αεροσκάφος μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση καταστροφών και τις επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης, παρέχοντας έναν γρήγορο και αξιόπιστο τρόπο για την αποκατάσταση των συνδέσεων επικοινωνίας σε πληγείσες περιοχές. Η Softbank έχει πραγματοποιήσει αρκετές επιτυχημένες δοκιμαστικές πτήσεις του HAPS Mobile και η εταιρεία σχεδιάζει να ξεκινήσει μια εμπορική υπηρεσία στο εγγύς μέλλον. Εάν πετύχει, το HAPS Mobile θα μπορούσε να συμβάλει στη γεφύρωση του ψηφιακού χάσματος παρέχοντας πρόσβαση στο Διαδίκτυο σε περιοχές που επί του παρόντος δεν εξυπηρετούνται ικανοποιητικά από δορυφόρους. HAPSMobile Hawk30, πηγή: wikipedia Αποστολή των HAPS Οι HAPS που έχουν παρουσιαστεί μέχρι στιγμής ως πειραματικά projects, έχουν σχεδιαστεί ώστε να εξυπηρετούν νέες υπηρεσίες παρακολούθησης βασισμένες σε Ψευδο-Δορυφόρους Μεγάλου Ύψους, εξοπλισμένους με: Εξειδικευμένα συστήματα ανίχνευσης- αποτύπωσης Κατάλληλη υποδομή επίγειας και δορυφορικής επικοινωνίας καθώς και Υπολογιστικούς πόρους on-board για υλοποίηση αλγορίθμων Τεχνητής Νοημοσύνης στην άκρη του δικτύου (Edge computing resources). Οι προβλεπόμενες υπηρεσίες θα καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα βιομηχανιών. Ο όρος HAPS αναφέρεται σε εξειδικευμένα αεροσκάφη με την ικανότητα να πετούν για παρατεταμένες χρονικές περιόδους στην άκρη της γήινης ατμόσφαιρας σε υψόμετρο περίπου 20 km (~60,000 ft), όπου ξεκινά η στρατόσφαιρα. Τέτοια συστήματα θα αποτελέσουν μια ανατρεπτική τεχνολογία για υπηρεσίες που παρέχονται τώρα είτε από δορυφόρους υψηλού κόστους είτε από ανθρώπινα ελεγχόμενα drones, με σημαντικά χαμηλότερο κόστος και με υψηλή ακρίβεια σε ευρείες γεωγραφικά περιοχές. Οι εφαρμογές της τεχνολογίας αυτής μπορούν να αξιοποιηθούν στους ακόλουθους κλάδους: Παρακολούθηση Υποδομών, Μεταλλείων και Ακτών Οι HAPS αποτελούν ιδανική υποδομή για λύσεις διαχείρισης και παρακολούθησης υποδομών που θα περιλαμβάνουν: Φάση προκατασκευής (σχεδιασμός, επιτόπια έρευνα και χαρτογράφηση) Φάση κατασκευής (παρακολούθηση τοποθεσίας, εκτέλεση έργου, τρισδιάστατη μοντελοποίηση και διαχείριση αποθεμάτων δομικών υλικών) Φάση μετά την κατασκευή (λειτουργία, συντήρηση και αποκατάσταση από καταστροφές). Οι HAPS θα παρέχουν επίσης υπηρεσίες παρακολούθησης στη βιομηχανία εξόρυξης, συμπεριλαμβανομένης της ανίχνευσης ορυκτών, της διαχείρισης καταπάτησης και της παρακολούθησης συμβάσεων (δημοσίου – εργολάβου διαχειριστή λατομείου). Θα παρέχουν επίσης με τον κατάλληλο εξοπλισμό λύσεις παρακολούθησης και συντήρησης για δίκτυα διανομής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας όπως το πόσιμο νερό και η ηλεκτρική ενέργεια. Οι λύσεις παρακολούθησης ακτών θα ενδιαφέρουν εμπλεκόμενους φορείς, για τον εντοπισμό αλλαγών ακτών λόγω διάβρωσης, καταπάτησης ή άλλων λόγων. Επιπλέον, η ανίχνευση πετρελαιοκηλίδων και ο εντοπισμός της περιβαλλοντικής ρύπανσης θα είναι στο πεδίο των λύσεων που σχεδιάζεται να παρέχουν οι HAPS. Παρακολούθηση Δασών και Ορεινών Όγκων Η παρακολούθηση των δασών για πυρκαγιές και περιβαλλοντικές καταστροφές παρουσιάζει δυσκολίες λόγω της πολυπλοκότητας του τοπίου. Οι πυρκαγιές των δασών μας αποτελούν βασικές προκλήσεις και η διαχείρισή τους απαιτεί τη χρήση προηγμένης τεχνολογίας. Οι εφαρμογές βασισμένες σε δεδομένα από HAPS μπορούν να παρέχουν