Τα Κύρια Χαρακτηριστικά της Ολλανδικής Στρατηγικής Καινοτομίας στην Άμυνα
Η Ολλανδία, χώρα με μακρά ιστορία στον τομέα της άμυνας, υιοθετεί μια στρατηγική προσέγγιση που συνδυάζει το παραδοσιακό με το καινοτόμο, προκειμένου να προάγει την στρατιωτική καινοτομία σε ένα περιορισμένο περιβάλλον άμυνας. Η ιδέα είναι να διατηρηθούν και να βελτιωθούν μερικοί από τους αποδεδειγμένους παραδοσιακούς τρόπους προώθησης της στρατιωτικής καινοτομίας, ενώ ταυτόχρονα να στηριχθεί μια πολύ πιο ανοικτή και ευέλικτη ατζέντα καινοτομίας, βασιζόμενη σε προϊόντα και υπηρεσίες τεχνολογίας που είναι διαθέσιμα στην εμπορική αγορά. Αυτή η προσέγγιση αντικατοπτρίζεται και στην Ατζέντα Αμυντικής Στρατηγικής Γνώσης & Καινοτομίας (Defence Strategic Knowledge & Innovation Agenda – SKIA) για τα έτη 2021-2025, που δημοσιεύτηκε το Νοέμβριο του 2020. Σύμφωνα με αυτήν, η Ολλανδία θα συνεχίσει να επενδύει τόσο στην κλασική (μακροπρόθεσμη) έρευνα και τεχνολογία άμυνας, όσο και να ενισχύει τις προσπάθειές της για την εφαρμογή διαθέσιμης τεχνολογίας του πολιτικού τομέα για στρατιωτικούς σκοπούς, σε αυτό που αποκαλείται “κυκλική καινοτομία”. Κεντρικό ρόλο σε αυτήν τη διαδικασία παίζουν τα κέντρα καινοτομίας, τα οποία συνδέονται σε ένα εκτεταμένο δίκτυο. Η τάση αυτή είχε ξεκινήσει πολλά χρόνια πριν από την πιο πρόσφατη έκδοση της SKIA, , όταν το ολλανδικό Υπουργείο Άμυνας αναζητούσε τρόπους για καλύτερη χρήση και ολοκλήρωση εμπορικών τεχνολογιών στις υφιστάμενες δυνατότητες άμυνας. Ένα πρώτο σημαντικό βήμα πραγματοποιήθηκε με τη δημιουργία πολλών κέντρων καινοτομίας, που ασχολούνται με εξειδικευμένα τεχνολογικά θέματα και αποτελούν αντικείμενα υψηλής προτεραιότητας για το Υπουργείο Άμυνας. Έκαναν μελέτες και αναζήτησαν τρόπους για να υιοθετήσουν πολιτικές καινοτομίας, παράλληλα με την παραδοσιακή δομή έρευνας και ανάπτυξης που συνέχισε το έργο της στον κλασικό τομέα άμυνας. Η προσέγγιση της καινοτομίας που έχει ως βάση τη ζήτηση, όπου αναζητούνται λύσεις από τον εξωτερικό κόσμο για γνωστά στρατιωτικά προβλήματα ή ανάγκες, οδήγησε το ολλανδικό Υπουργείο Άμυνας, να επικοινωνεί ενεργά με εξωτερικούς συνεργάτες (κυρίως start-ups και Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις) σε τεχνολογικές εκθέσεις, επιχειρηματικές πλατφόρμες κλπ, με τη βοήθεια των υφιστάμενων Περιφερειακών Εταιρειών Ανάπτυξης, οι οποίες αποτελούν διαμεσολαβητές για τις start-ups. Ένα ειδικό εργαστήριο με την ονομασία “Field Lab Smart Base” ιδρύθηκε επίσης, προσφέροντας δυνατότητες για τον έλεγχο και τη βελτίωση πόρων για μελλοντικές στρατιωτικές απαιτήσεις, προσελκύοντας πολλές start-ups και ΜμΕ. Στο πλαίσιο της προσέγγισης της ευκαιρίας για καινοτομία, το ολλανδικό Υπουργείο Άμυνας άρχισε να αναζητά την εμπορική αγορά, για πόρους που θα μπορούσαν πιθανώς να είναι ενδιαφέροντες για την άμυνα. Εδώ, το Υπουργείο συνεργάστηκε με τα λεγόμενα κέντρα καινοτομίας ή επιχειρηματικά κέντρα εκκίνησης (incubators), συνήθως γύρω από πανεπιστήμια ή τεχνολογικές εταιρείες. Ιδιαίτερη έμφαση και βαρύτητα έχει δοθεί στο Σχέδιο Ανάπτυξης και Πειραματισμού (Concept Development & Experimentation – CD&E). Με αυτή τη διαδικασία η ανάπτυξη τόσο νέου συστημάτων όσο και νέων τεχνολογιών θα γίνει πιο αποτελεσματική. Σήμερα όλοι αυτοί οι φορείς, κέντρα καινοτομίας, επιχειρηματικά κέντρα και start-ups, είναι διασυνδεδεμένοι και αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου, αποκεντρωμένου και ευέλικτου Δικτύου Καινοτομίας Άμυνας (Innovatienetwerk Defensie), ένα πραγματικό οικοσύστημα καινοτομίας, στο οποίο βασίζονται οι προσπάθειες και οι φιλοδοξίες της ολλανδικής άμυνας για καινοτομία. * Με στοιχεία από έκδοση της EDA (Pushing limits/ Defence innovation in a high-tech world, 2021 I ISSUE #22)
Τι ισχύει στην Ολλανδία για την Εγχώρια Βιομηχανική Συμμετοχή σε Αμυντικούς Εξοπλισμούς
Ας δούμε τι ισχύει και τι προβλέπεται στην Ολλανδία σχετικά με το καθεστώς των βιομηχανικών συμμετοχών σε αμυντικούς εξοπλισμούς. Σύμφωνα με το ισχύον Defence Industry Strategy (DIS) της Ολλανδίας κάθε προμήθεια πρέπει να εξετάζεται (κατά περίπτωση) ως προς το εάν έχει άμεση σύνδεση, με συγκεκριμένα καθορισμένο ουσιώδες συμφέρον ασφάλειας και ποια διαδικασία είναι η καταλληλότερη. Ως εκ τούτου, θα ληφθούν υπόψη οι απαιτήσεις και οι προϋποθέσεις που μπορούν και πρέπει να συνδέονται με την ανάθεση της σύμβασης ενόψει του ουσιαστικού συμφέροντος ασφάλειας. Σε περίπτωση που η νομοθεσία περί προμηθειών παρέχει ανεπαρκείς δυνατότητες για την προστασία των βασικών συμφερόντων ασφαλείας, μπορεί να γίνει επίκληση του άρθρου 346 της ΣΛΕΕ (Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Επιπλέον η επίκληση στο άρθρο 346 δεν αποκλείει την υποβολή προσφορών, αλλά απαιτεί ισχυρά κίνητρα, που συνδέονται με το ουσιώδες συμφέρον ασφαλείας Τέλος, για κάθε προμήθεια άνω των 5 εκατομμυρίων ευρώ (Εικόνα 1), θα γίνεται αξιολόγηση να διευκρινισθεί ότι η βιομηχανική συμμετοχή σε συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη, είναι μια δυνατότητα και θα μπορούσε έτσι συμβάλλει στα βασικά συμφέροντα ασφάλειας, όπως προσδιορίζονται σε αυτή τη στρατηγική Για την Ολλανδία, μια μεσαίου μεγέθους χώρα, άμεσες σχέσεις με μεγάλες αμυντικές εταιρείες είναι απαραίτητες για: Ενώ οι μεγάλες ολλανδικές αμυντικές εταιρείες έχουν εδραιωθεί με διεθνή παρουσία, αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι ολλανδικές εταιρείες συμμετέχουν στην διαδικασία ανάπτυξης, παραγωγής και της αλυσίδας συντήρησης και εφοδιασμού αμυντικού υλικού. Η βιομηχανική συμμετοχή μπορεί να υλοποιηθεί (με τη δέουσα προσοχή σύμφωνα με το άρθρο 346 της ΣΛΕΕ ), ώστε να αποκτήσει,διατηρήσει και να αναπτύξει περαιτέρω τεχνολογικές δυνατότητες. Η βιομηχανική συμμετοχή ενθαρρύνει: Μόνο μέσω των ΟΕΜ που συμμετέχουν σε (διεθνείς) αλυσίδες εφοδιασμού, μπορούν να αποκτηθούν οι απαραίτητες (τεχνολογικές) γνώσεις και πείρα, για να είναι σε θέση οι Κάτω Χώρες να εγγυώνται την επιχειρησιακή βελτίωση των ενόπλων δυνάμεων, στο επίπεδο που είναι απαραίτητο να προστατεύσει τα βασικά συμφέροντα ασφαλείας. Η διαδικασία υποβολής προσφορών αφενός και η πρόσκληση για βιομηχανική συμμετοχή αφετέρου θα πρέπει να θεωρούνται ως δύο ξεχωριστές διαδικασίες. Σε κάθε διαγωνιστική διαδικασία, η συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας θα καθορίζεται σε σχέση με την ενίσχυση των περιοχών που είναι απαραίτητες για την εθνική ασφαλεία, τις δυνατότητες του προμηθευτή, τις δυνατότητες της ολλανδικής άμυνας & αμυντικής βιομηχανίας και τη διάρκεια της σύμβασης. Τα τελευταία λίγα χρόνια (Εικόνα 2), εξασφαλίσθηκαν κατά μέσο όρο 300 εκατ. ευρώ σε βιομηχανική συμμετοχή εκ των οποίων το 55-70% κατευθύνθηκε σε Μικρο Mεσαίες Επιχειρήσεις (SMEs). Με πληροφορίες από: https://www.government.nl/documents/reports/2018/11/30/defence-industry-strategy