Προκλήσεις και Ευκαιρίες για την Ανάπτυξη της Βιομηχανίας Drones στην Ελλάδα
Με το άρθρο αυτό περιγράφουμε τις απόψεις μας για έναν σημαντικό τομέα της εγχώριας αεροπορικής βιομηχανίας, αυτό των Συστημάτων μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών (ΣμηΕΑ). Tα αναφερόμενα στο άρθρο και οι προτάσεις που παραθέτουμε θα μπορούσαν να αποτελέσουν την βαση για ενα ολοκληρωμένο σχέδιο στο πλαίσιο εκπόνησης Εθνικής Στρατηγικής για τα ΣμηΕΑ. Πρόσφατα, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, και ειδικότερα η Γενική Γραμματεία Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, εξέδωσε ένα ενδιαφέρον Request for Information (RFI) με σκοπό να συλλέξει πληροφορίες για την εκπόνηση Εθνικής Στρατηγικής για τα ΣμηΕΑ. Οι απόψεις μας καταγράφονται με βάση τις ερωτήσεις που εμπεριέχονται στο RFI, συνοδευόμενες από μια περίληψη των κύριων σημείων που θα θέλαμε να αναδείξουμε. Περίληψη Κύριων Σημείων Η υπάρχουσα κατάσταση: Η βιομηχανία των drones είναι ένας ταχέως αναπτυσσόμενος τομέας με τη δυνατότητα να μεταμορφώσει ένα ευρύ φάσμα βιομηχανιών και εφαρμογών, όπως οι υπηρεσίες παράδοσης εμπορευμάτων, η γεωργία, οι κατασκευές, η εθνική άμυνα, ακόμη και η αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. Με την ικανότητά να αυξάνει την αποτελεσματικότητα, να βελτιώνει την ασφάλεια, να αυξάνει την προσβασιμότητα και να προσφέρει εξοικονόμηση κόστους, η βιομηχανία των drones είναι έτοιμη για σημαντική ανάπτυξη και επέκταση τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, η χρήση drones εγκυμονεί διάφορους κινδύνους – απειλές της ασφάλειας πτήσεων αλλά και επί θεμάτων εθνικής ασφάλειας, καθώς και προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφαλής και υπεύθυνη ανάπτυξη αυτού του τομέα δραστηριότητας. Μερικοί από τους βασικούς κινδύνους περιλαμβάνουν ανησυχίες για το απόρρητο, κινδύνους ασφάλειας πολιτών και παρεμβολές με άλλους χρήστες του εναέριου χώρου. Προκειμένου να αντιμετωπιστούν αυτοί οι κίνδυνοι και να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη της τεχνολογίας των drones, είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί ένα ολοκληρωμένο κείμενο εθνικής στρατηγικής. Αρχές διαμόρφωσης εθνικής στρατηγικής: Το κείμενο εθνικής στρατηγικής θα πρέπει να περιλαμβάνει σαφείς κανονισμούς και κατευθυντήριες γραμμές για τις λειτουργίες των drones, όπως πρότυπα για το σχεδιασμό, την παραγωγή και τη συντήρηση των drones, καθώς και οδηγίες για την ασφαλή και υπεύθυνη χρήση τους σε διάφορες εφαρμογές. Επιπλέον, το κείμενο εθνικής στρατηγικής θα πρέπει να περιλαμβάνει προσπάθειες για την προώθηση της ανάπτυξης της βιομηχανίας drones μέσω συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, σχεδιασμό στρατηγικής έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης σχετικού εργατικού δυναμικού, όπως προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης χειριστών drones και ειδικών επεξεργασίας δεδομένων, για τη στήριξη της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας του κλάδου. Σε κάθε περίπτωση απαιτείται συντονισμός πέρα από τα καθ’ ύλην αρμόδια υπουργεία, με το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, με το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, με το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών αλλά και με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, συνεκτιμώντας και λαμβάνοντας υπόψη τις επιχειρησιακές απαιτήσεις των εν λόγω φορέων καθώς και τα σχετικά σχέδια δράσης των drones για τις εφαρμογές που τους αφορούν. Το κείμενο εθνικής στρατηγικής θα πρέπει επίσης να εξετάζει την ανάγκη για διεθνείς συνεργασίες και συντονισμό, ιδίως σε τομείς όπως η εναρμόνιση των κανονισμών, η ανταλλαγή πληροφοριών και βέλτιστων πρακτικών και η προστασία της ιδιωτικής ζωής και της ασφάλειας. Η χρήση των drones είναι ένα παγκόσμιο ζήτημα και ένα κείμενο εθνικής στρατηγικής θα πρέπει να εξετάζει την ανάγκη για διεθνή συνεργασία και συντονισμό για να διασφαλιστεί ότι η βιομηχανία των drones στην Ελλάδα θα αναπτυχθεί με εξωστρεφή χαρακτήρα. Συμπερασματικά, ένα ολοκληρωμένο κείμενο εθνικής στρατηγικής είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη της βιομηχανίας των drones και είναι απαραίτητο για να διασφαλιστεί ότι τα οφέλη της τεχνολογίας των drones θα μεγιστοποιηθούν, ελαχιστοποιώντας παράλληλα τους κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση τους. Με τις δυνατότητές της να μεταμορφώσει ένα ευρύ φάσμα βιομηχανιών και εφαρμογών, η βιομηχανία των drones έχει τη δυνατότητα να προσφέρει σημαντικά οφέλη σε κοινότητες και οικονομίες σε όλο τον κόσμο. 1. Ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις και ευκαιρίες που αντιμετωπίζει η βιομηχανία των drones στην Ελλάδα; Οι βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η βιομηχανία των drones στην Ελλάδα περιλαμβάνουν ρυθμιστικούς φραγμούς, έλλειψη υποδομών (αυξημένες απαιτήσεις διαχείρισης εναέριου χώρου, προκαθορισμένες περιοχές απογείωσης και προσγείωσης με παροχή ρεύματος για επίγειους σταθμούς ελέγχου), έλλειψη ειδικευμένου προσωπικού, περιορισμένες επενδύσεις έρευνας και ανάπτυξης (Ε&Α) και ζητήματα ιδιωτικότητας και ασφάλειας. Από την άλλη πλευρά, οι ευκαιρίες περιλαμβάνουν τη δυνατότητα για αυξημένη αποτελεσματικότητα σε διάφορους τομείς όπως η γεωργία, η παράδοση εμπορευμάτων και ιατροφαρμακευτικών υλικών σε νησιωτικές περιοχές, η αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, η επιθεώρηση και δημιουργία ψηφιακών διδύμων των δικτύων εθνικών υποδομών, καθώς και η δυνατότητα δημιουργίας θέσεων εργασίας και οικονομικής ανάπτυξης στη βιομηχανία των drones. 2. Ποιοι στόχοι και αντικειμενικοί σκοποί πρέπει να περιλαμβάνονται σε ένα κείμενο εθνικής στρατηγικής για τα drones; Ένα κείμενο εθνικής στρατηγικής για τα drones στην Ελλάδα θα μπορούσε να περιλαμβάνει τους ακόλουθους στόχους και αντικειμενικούς σκοπούς: Ανάπτυξη και εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου ρυθμιστικού πλαισίου για τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) που αντιμετωπίζει θέματα ασφάλειας, ιδιωτικότητας και ηθικών ζητημάτων. Προώθηση της ανάπτυξης υποδομών, όπως αποκλειστικούς διαδρόμους drones και εγκαταστάσεις προσγείωσης και φόρτισης για να υποστηρίζεται η ανάπτυξη των επιχειρήσεων της βιομηχανίας των drones. Υποστήριξη της ανάπτυξης ενός ισχυρού προγράμματος εκπαίδευσης και κατάρτισης για την ανάπτυξη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού για τη βιομηχανία των drones. Ενθάρρυνση της έρευνας και της ανάπτυξης στην τεχνολογία και τις εφαρμογές των drones και υποστήριξη της καινοτομίας στη βιομηχανία των drones. Προώθηση της ανάπτυξης μιας ακμάζουσας βιομηχανίας drones προωθώντας τις επενδύσεις και την επιχειρηματικότητα και παρέχοντας πρόσβαση σε χρηματοδότηση και άλλους πόρους. Ενθάρρυνση της διεθνούς αλληλεπίδρασης και συνεργασίας, όπως συνεργασίες και εμπορικές συμφωνίες για την επέκταση της παγκόσμιας εμβέλειας της βιομηχανίας drones στην Ελλάδα. Εξισορρόπηση ανάμεσα στα πιθανά οφέλη και τους κινδύνους της τεχνολογίας των drones και λήψη μέτρων για τον μετριασμό τυχόν αρνητικών επιπτώσεων, όπως η ηχορύπανση, ανησυχίες για το απόρρητο και κίνδυνοι ασφάλειας. Συχνή αξιολόγηση και ενημέρωση του κειμένου εθνικής στρατηγικής για τα drones, ώστε να διασφαλίζεται ότι παραμένει σχετικό και αποτελεσματικό για την κάλυψη των εξελισσόμενων αναγκών της βιομηχανίας των drones. 3. Ποιά κανονιστικά πλαίσια και κατευθυντήριες γραμμές πρέπει να θεσπιστούν για την υποστήριξη της ασφαλούς και υπεύθυνης χρήσης των drones; Ρυθμιστικό πλαίσιο (regulations) σύμφωνο με την EASA, και τη διεθνή πρακτική από την Federal Aviation Administration (FAA) των ΗΠΑ. Σε αυτό θα πρέπει να συμπεριληφθεί τo Concept of Operations (CONOPS) for Drones της EASA. Επιπλέον, και δεδομένου ότι μεγάλο τμήμα της δραστηριότητας ανάπτυξης drones αφορά προϊόντα της αμυντικής
