Τεχνολογίες και Τεχνικές Εντοπισμού και Αντιμετώπισης μη-Επανδρωμένων Αεροσκαφών
Η αγορά εμπορικών drone, πιο ορθά Μη Επανδρωμένα Αεροσκάφη (ΜΕΑ), αναπτύσσεται γρήγορα, καθιστώντας τα σε αρκετές περιπτώσεις ως απειλή για την ασφάλεια τόσο για εμπορικούς όσο και για στρατιωτικούς οργανισμούς. Σας θυμίζουμε την πριν από μερικά χρόνια επίθεση με drone στη Βενεζουέλα, την πρώτη πιθανή απόπειρα δολοφονίας κυβερνητικού ηγέτη. Τον Νοε. 2021 ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος με εκρηκτικά, με στόχο το σπίτι του ιρακινού πρωθυπουργού δεν κατάφερε να τον σκοτώσει. Το drone κατάφερε να χτυπήσει το σπίτι του Αλ-Καντίμι στην βαριά οχυρωμένη Πράσινη Ζώνη της Βαγδάτης, όπου στεγάζονται ξένες πρεσβείες και κυβερνητικά γραφεία. Τα τελευταία 5 χρόνια συχνές και με διαφορετικές τεχνικές και συστήματα drone είναι οι επιθέσεις στη Σαουδική Αραβία, η οποία έχει συγκροτήσει ειδική συμμαχική δύναμη κρούσης στην οποία συμμετέχει και ελληνική συστοιχία Patriot. Παρόμοια περιστατικά έχουν παρατηρηθεί τόσο στο Ισραήλ όσο και στην Ινδία Δεν υπάρχει αμφιβολία για την άνοδο στην ανάπτυξη της βιομηχανίας drone που σημειώθηκε τα τελευταία χρόνια. Το μέγεθος της αγοράς υπηρεσιών drone αναμένεται να αυξηθεί στα 63,6 δισεκατομμύρια $ έως το 2025 και η Insider Intelligence ανέφερε ότι, οι πωλήσεις drones για καταναλωτές έφτασαν τα 29 εκατομμύρια το 2021. Οι πωλήσεις καταναλωτικών drones των ΗΠΑ ξεπέρασαν τα 1,25 δισεκατομμύρια $ το 2020, σύμφωνα με την Statista. Η Goldman Sachs προβλέπει ότι το συνολικό μέγεθος της αγοράς drone θα είναι αξίας 100 δισεκατομμυρίων $—υποστηριζόμενο από αυτήν την αυξανόμενη ζήτηση για drones από τον εμπορικό και τον κυβερνητικό τομέα. Ενώ η ανάπτυξη εμπορικών ΜΕΑ αφορούσε κυρίως λήψη βίντεο και φωτογραφιών, οι δυνατότητές τους χρησιμοποιούνται πλέον στη γεωργία, επιτήρηση περιοχών, κατασκευές, μεταφορές και τα μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο, εμπορικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, χρησιμοποιούνται με κατάλληλες τροποποιήσεις από τρομοκράτες ή παραστρατιωτικές ομάδες για φονικές επιθέσεις. Στην εικόνα 1 που ακολουθεί βλέπετε την ταξινόμηση-κατηγοριοποίηση των ΜΕΑ σύμφωνα με το ΝΑΤΟ Σε ότι αφορά τα στρατιωτικά ΜΕΑ τα τελευταία χρόνια, ήρθαν ξανά στο προσκήνιο και την επικαιρότητα, για τον ρόλο και την χρήση τους ως απαραίτητα “εργαλεία” στις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Σε αυτό συνετέλεσε και η εμφάνιση του τουρκικού UAV Bayraktar TB2. Η χρήση του στη Συρία, Β. Ιράκ, Λιβύη, Ναγκόρνο Καραμπάχ και τώρα στον πόλεμο στην Ουκρανία, αύξησε σημαντικά τις πωλήσεις του στο εξωτερικό. Το Bayraktar TB2 έχει πωληθεί σε 12 χώρες. Σημαντική είναι και η απειλή των καμικάζι drone (killer drones) τα οποία λόγω του μικρού τους μεγέθους, της μικρής τους ανακλαστικής επιφάνειας (Radar Cross Section) και χαμηλού ύψους πτήσης, είναι δύσκολη έως αδύνατη η αποκάλυψή τους από τα υπάρχοντα συμβατικά radar ερεύνης (early warning radar). Τα υπόψη drone είναι εξοπλισμένα με κάμερα, GPS και φέρουν εκρηκτική γόμωση. Στις εικόνες που ακολουθούν (Εικόνα 2 και 3) φαίνεται το RCS των Bayraktar και mini drone τύπου Phantom DJ Λογικό λοιπόν είναι να απαιτείται μια ολοκληρωμένη και ολιστική ανίχνευση και αντιμετώπιση της απειλής των ΜΕΑ, που να περιλαμβάνει: Οι τεχνικές και συστήματα αντιμετώπισης ΜΕΑ πρέπει να καλύπτουν δυο απαιτήσεις: Εντοπισμός-Αποκάλυψη και Καταστολή Εντοπισμός-Αποκάλυψη Ανάλυση ραδιοσυχνοτήτων εκπομπής και εύρεση διόπτευσης/θέσης Τα drone ελέγχονται συνήθως με τηλεχειρισμό μέσω ραδιοζεύξης (radio link). Οι δέκτες ραδιοσυχνοτήτων μπορούν να αποκαλύψουν αυτές τις συγκεκριμένες εκπομπές, που στην ουσία πιστοποιούν την παρουσία ενός drone. Με κατάλληλη επεξεργασία και ύπαρξη βιβλιοθήκης απειλών, μπορεί να ταυτοποιηθεί ο τύπος του ΜΕΑ και ο κατασκευαστής του. Παράλληλα με χρήση κατάλληλων κεραιών είναι δυνατόν να να εντοπισθεί η κατεύθυνση ή και η θέση τόσο του ΜΕΑ όσο και του τηλεχειριστηρίου. Εάν το ΜΕΑ μεταδίδει βίντεο ή άλλα δεδομένα, οι δέκτες ραδιοσυχνοτήτων μπορούν επίσης να αποκαλύψουν αυτές τις εκπομπές. Κατάλληλες συσκευές αποδιαμόρφωσης/αποκωδικοποίησης του εκπεμπόμενου βίντεο, δίνουν την δυνατότητα απεικόνισης του περιεχομένου του βίντεο. Το πλεονέκτημα του δέκτη ραδιοσυχνοτήτων είναι ότι λαμβάνει τη σύνδεση του τηλεχειριστηρίου μόλις ενεργοποιηθεί το τηλεχειριστήριο. Σε αυτό το σημείο, το drone βρίσκεται ακόμα στο έδαφος. Η ειδοποίηση του προσωπικού ασφαλείας ακόμη και πριν την απογείωση του drone, είναι ένα πλεονέκτημα που μπορεί να προσφέρει μόνο ένας αισθητήρας ραδιοσυχνοτήτων. Οι αισθητήρες ραδιοσυχνοτήτων ανιχνεύουν τη σύνδεση του τηλεχειριστηρίου μόλις ενεργοποιηθεί και ειδοποιούν τους χειριστές έγκαιρα, προτού το drone γίνει απειλή. Οι αισθητήρες ραδιοσυχνοτήτων σαρώνουν συνεχώς τις σχετικές ζώνες συχνοτήτων που χρησιμοποιούνται από drones που διατίθενται στο εμπόριο. Οι ζώνες συχνοτήτων του τηλεχειριστηρίου των drones είναι 2,4 και 5,8 GHz, αλλά είναι δυνατές και άλλες ζώνες, όπως τα 433 MHz. Στις εικόνες που ακολουθούν (Εικόνα 4 και 5) απεικονίζονται οι περιοχές συχνοτήτων που χρησιμοποιούνται για εφαρμογές ΜΕΑ. Η απόσταση ανίχνευσης μιας τυπικής μονάδας τηλεχειρισμού με ισχύ εξόδου 100 mW είναι περίπου 1,5 km, ανάλογα με τον τύπο του drone, τη ζώνη συχνοτήτων που χρησιμοποιείται, την ισχύ μετάδοσης, το ύψος της κεραίας και άλλους παράγοντες. Ορισμένα drone χρησιμοποιούν τεχνολογία Wi-Fi, η οποία τους επιτρέπει να ελέγχονται μέσω smartphone ή tablet, αν και η εμβέλεια του τηλεχειριστηρίου είναι μειωμένη. Το κυριότερο μειονέκτημα αυτής της τεχνικής είναι ότι για να υπάρξει ραδιοεντοπισμός και αποκάλυψη των εκπομπών κατεύθυνσης των ΜΕΑ, απαιτείται οπτική επαφή μεταξύ δέκτη και τηλεχειριστηρίου, κάτι που δεν είναι δεδομένο ειδικά σε κατοικημένες περιοχές Επίσης σε περίπτωση αυτόνομης (μη ελεγχόμενης πτήσης από το έδαφος) αποστολής και με δεδομένη την μη εκπομπή ραδιοσυχνοτήτων, η ανωτέρω τεχνική καθίσταται άχρηστη. Εντοπισμός με Radar Το radar μπορεί να αποκαλύψει στόχους σε μεγάλες αποστάσεις και να προσδιορίσει τη θέση, την ταχύτητα και ενδεχομένως τον τύπο ΜΕΑ με κατάλληλες τεχνικές τεχνητής νοημοσύνης (AI). Το κύριο πλεονέκτημα είναι το μεγάλο εύρος τους, αλλά και αυτά χρειάζονται οπτική επαφή με τον στόχο. Για ΜΕΑ που δρουν αυτόνομα και δεν ελέγχονται μέσω ραδιοσυχνοτήτων, τα radar είναι ο κύριος αισθητήρας για την ανίχνευση και τον εντοπισμό τους. Το πλέον αποτελεσματικό radar είναι μια βελτίωση του ραντάρ FMCW που χρησιμοποιείται ευρέως μεταξύ άλλων εφαρμογών και για την ανίχνευση πτηνών στα αεροδρόμια. Με την εφαρμογή της ειδικής τεχνολογίας micro-Doppler και κατάλληλων αλγορίθμων λογισμικού και ΑΙ, το radar μπορεί να αναγνωρίζει τους περιστρεφόμενους έλικες στα drone. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την ταυτοποίηση των drone αλλά και την διάκριση μεταξύ πτηνών και άλλων μικρών ιπτάμενων αντικειμένων. Ένα τέτοιο radar micro Doppler, που αποδεδειγμένα εντοπίζει μικρά drones σε χαμηλά ύψη, έχει κατασκευάσει εδώ και μια πενταετία η ΕΑΒ. Πρόκειται για το radar ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ. Το radar αποκάλυψης θα πρέπει να καλύπτει ολόκληρο το οπτικό πεδίο 360 μοιρών σε αζιμούθιο με
